Dit artikel is gepubliceerd op 2007-12-16 14:06:58 door Lieselot D'Haene

Gekozen artikel: ‘The Sources of Neoliberal Globalization’ van Jan Aart Scholte. Het artikel  is terug te vinden via volgende link:

 http://www.unrisd.org/unrisd/website/document.nsf/462fc27bd1fce00880256b4a0060d2af

Jan Aart Scholte is verbonden met het Centrum voor de studie van globalisatie en regionalisatie aan de Universiteit van Warwick, United Kingdom. Deze paper werd in opdracht van de United Nations Research Institute for Social Development (UNRISD) opgesteld en dateert van oktober 2005. Via dit rapport wenst Jan Aart Scholte duidelijk te maken van waar neoliberalisme komt en waar het voor staat. Hij waarschuwt ons voor de gevolgen van neoliberalistische globalisering en verzekert ons dat deze trend zich niet zal kunnen blijven verder zetten.

Neoliberalisme is gebaseerd op het economische, het wordt bereikt door middel van privatisering, liberalisering en deregulering. Neoliberalisme is een beleidsbenadering voor globalisatie. Neoliberalisme focust zich op ‘laissez faire’ markteconomieën. De rol van de publieke sector in de economische sfeer is eerder ‘to enable’ dan ‘to do’. Multilaterale instellingen, nationale overheden en lokale autoriteiten bestaan om in een regelgevend kader te voorzien dat de efficiëntie van de globale markten maximaliseert vb. verzekeren van eigendomsrechten. Neoliberalisme is geen nieuw verschijnsel, het vindt zijn oorsprong bij economen als Von Hayek. In de jaren zestig en zeventig zijn een groep van ‘monetaristische’ economen, onder leiding van Milton Friedman en verbonden met de Universiteit van Chicago, zeer invloedrijk geworden. Het neoliberalisme heeft een enorme invloed gekregen tijdens de regeringen van Thatcher in het Verenigd Koninkrijk en Reagan in de Verenigde Staten. Internationale financiële instellingen zoals het IMF en de Wereldbank zijn ook voorstanders van het neoliberalisme. Dit uitte zich in het volgen van de zogenaamde Washington Consensus. De Washington Consensus is dereguleren (wetgeving die handel belemmert elimineren), liberaliseren (openstellen voor marktconcurrentie) en privatiseren (openbare bedrijven verkopen aan de private sector). Sinds de laatste jaren probeert men om de Washington Consensus achter zich te laten en de armoedebestrijding centraal te plaatsen. Volgens velen is de Washington consensus wel nog van toepassing maar is ze aangevuld met een beleid voor armoedevermindering en met een beleid voor ‘goed bestuur’ (een rechtsstaat, bescherming van de eigendomsrechten, bescherming tegen geweld, eerlijkheid en transparantie bij de overheid en voorspelbaarheid van het gedrag van de overheid).

Ook globalisering is geen nieuw verschijnsel. Volgens sommigen is dit proces reeds in de 15e en 16e eeuw begonnen, tijdens de expansiedrift van de Europese staten. Anderen plaatsen het begin van het globaliseringproces in de 19e eeuw, toen de Industriële Revolutie plaatsvond. Smith en Baylis definiëren globalisering als het proces van steeds grotere interdependentie tussen samenlevingen, waardoor gebeurtenissen in het ene deel van de wereld steeds meer effect krijgen op volken en samenlevingen aan de andere kant van de wereld.Volgens Fukuyama is globalisering een verwestering van de hele wereld, volgens Huntington zijn modernisering en verwestersing twee aparte processen, …

De auteur is van mening dat het neoliberalisme terug in belang zal verminderen. Hij argumenteer dat niets in de geschiedenis voor altijd vast blijft. De vraag is enkel wanneer, hoe en wat de alternatieven zijn? Tot nu toe zijn andere visies met betrekking tot globalisatie nog sterk onderontwikkeld. Neoliberale globalisatie is momenteel de enige weg: er zijn (zogezegd) geen betere alternatieven. De belangrijkste lessen van het neoliberale experiment is dat globalisatie niet benaderd moet worden met een ‘one-size-fits-all’ beleid!

Aanvullingen en bemerkingen

Het koor van Milton Friedman geeft exact de neoliberale ideologie weer:‘Corporations have no social duties’, ‘Let the free market make the rules’, ‘Competition will make all the rules’, ‘Choose to privatize (or lose) ’. Multinationals omarmen deze visie natuurlijk met veel plezier, … Milton Friedman en zijn achterban hebben de voorbije jaren zeker hun gedacht gekregen: we worden namelijk overstelpt door begrippen zoals globalisering, vrijhandel, neoliberalisme, GATT, GATS, …

Multinationals zijn natuurlijk voorstanders van globalisatie op een neoliberale wijze: de groep potentiële consumenten wordt groter, het productieproces kan plaatsvinden waar het voordeligst is om te produceren (afhankelijk van wetgeving, loonkosten, …), enz. De tegenstanders vinden dat globalisering op een neoliberale manier de ongelijkheid vergroot omdat enkel de rijken er voordeel kunnen uit halen.

Een citaat van David Desser, Jan Dumolyn en Peter Tom Jones (3 tegenstanders van de neoliberale globalisatie) schetsen ludiek de kritiek die wordt geuit op de neoliberale politiek.

“Adam Smith speelt de rol van God de Vader, Friedrich von Hayek is zijn Zoon en Milton Friedman blijft als Heilige Geest nog steeds alomtegenwoordig.Een leger van neoliberale schriftgeleerden die het Goddelijke plan van de Heilige Globalisering ten gronde begrijpen, dienen deze profane Kerk. Zij offeren hele landen en volkeren op het altaar van de winstzucht”