Dit artikel is gepubliceerd op 2007-12-25 09:56:48 door De Pourcq Kobe

Het beeldmateriaal dat ik gekozen heb Ahora el petroleo si es de todos (8’51) is terug te vinden en rechtstreeks te bekijken op: http://www.dailymotion.com/relevance/search/Ch%C3%A1vez/video/ x1vb08_ahora-el-petroleo-si-es-de-todos_news.

De Boliviariaanse Revolutie van Hugo Chávez - sinds 1999 aan de macht in Venezuela - is een vorm van socialisme die genoemd is naar de negentiende eeuwse onafhankelijkheidsstrijder Simon Bolivár. Enkele van de kernpunten van het nieuwe Bolivarisme zijn: een anti-imperialistische en anti-neoliberale politiek (vooral tegenover de Verenigde Staten), economische zelfvoorziening, het aanmoedigen van loyaliteit aan de natie en een verdeling van de olieopbrengsten op een manier die de gehele Venezolaanse bevolking ten goede komt (Global Insight, 2007). Niet zo lang geleden verkondigde Chávez dat elk land steeds de keuze heeft tussen: “capitalism, which is the road to hell, or socialism, for those who want to build the kingdom of God on Earth” (Parenti, 2006). Sinds 1999 heeft Chávez de Venezolaanse politieke cultuur en economie dan ook fundamenteel pogen te veranderen. Tal van ‘Bolivariaanse initiatieven’, centraal in Chávez’ retoriek, zouden het ‘socialisme van de 21^e eeuw’ mee vorm moeten geven en de wijdverspreide armoede moeten aanpakken. Zo worden miljoenen dollars geïnvesteerd in medische hulpverlening, alfabetisering - en onderwijsprogramma’s (Parenti, 2006).
Het is echter enorm belangrijk dat men beseft dat de dollars - nodig voor deze sociale hervormingen - voornamelijk afkomstig zijn van de olieopbrengsten die door het staatsoliebedrijf (Pdvsa) worden gegenereerd. Ondanks het feit dat de gehele olie-industrie werd genationaliseerd in 1975, is het toch zo dat de Venezolaanse overheid sindsdien de olie-industrie niet echt controleert. Verscheidene hoogtechnologische oliebedrijven worden in de eerste plaats gerund door enkele topmensen uit het Venezolaanse zakenleven (de petroleros) en door buitenlandse aandeelhouders. Van de meeste bedrijven is (tot voor kort) Pdvsa enkel aandeelhouder van zo’n 40 procent (Parenti, 2006).
In het begin van 2007 verwittigde Chávez dat het staatsoliebedrijf de controle van verscheidene olieassociaties weldra in handen zou nemen. Deze politiek is dus gebaseerd op de idee dat de olieassociaties niet conform zijn aan de nationalisatiewet van 1975 en vindt haar legaal karakter in de hydrocarbonwet van 2001. De nieuwe politiek wordt dan ook gepromoot als de weg naar volledige soevereiniteit over de olieassociaties en de daarmee verbonden inkomsten. Concreet gezien bestaat de strategie erin om de associaties om te vormen in ‘gemengde bedrijven’ waarvan het staatsbedrijf Pdvsa aandeelhouder zou zijn van minimum 60% (global Insight, 2007).
De nationalisering van de olieassociaties kreeg enorm veel aandacht in mei 2007. Troepen werden toen uitgezonden om de olieplatformen te bezetten en de Venezolaanse vlag boven de olievelden uit te hijsen. Het filmpje dat ik heb gekozen toont in feite het moment waarop diverse olieplatformen door een grote groep Chávez-aanhangers wordt bezet en kan opgevat worden als één grote ode aan Chávez’ nationalisatiepolitiek: verschillende trotse werknemers (en enkele ministers) komen aan het woord en onderstrepen keer op keer het belang van de Bolivariaanse Revolutie en de betekenis van de nationalisatiebeweging – een tendens die overigens ook in andere sectoren plaatsvindt (zoals in de gezondheid – en telecomsector) - voor de weg die Venezuela volgens de sprekers in het filmpje dient op te gaan.
Critici menen echter dat de Bolivariaanse Revolutie steeds verder van een democratie lijkt af te dwalen. Chávez’ anti-imperialistische en antineoliberale agenda, die vorm krijgt in het overhevelen van belangrijke strategische belangen naar de overheid, leidt tot een algemeen gevoel van onvoorspelbaarheid, onzekerheid en kwetsbaarheid. Ingegeven door Chávez’ politiek, trekken industrieën met belangen in Venezuela dan ook beetje bij beetje naar andere oorden. Bovendien is de Venezolaanse economie op dit moment heel sterk afhankelijk van de olieopbrengsten (The economist, 2005). Het is dan ook uiterst moeilijk om te voorspellen welke de kater zal zijn op het moment dat de olie-inkomsten zullen verminderen en er geen buitenlandse bedrijven zullen zijn die de economie enigszins in evenwicht zouden kunnen houden. Maar voorlopig lijkt Chávez toch het pleit te winnen: de olieprijzen boomen en weinig lijkt aan te geven dat dit in de eerste jaren zal veranderen. Tot op heden lijkt niets het ‘socialisme van de 21^e eeuw dan ook in de weg te staan….

Referenties:

Global Insight. (2007). Venezuela takes over control of extra-heavy oil projects. Online beschikbaar op: http://www.globalinsight.com/SDA/SDADetail9134.htm. Laatst geraadpleegd op: 23/12/2007.

Parenti C. (2006).Venezuela's Revolution and the oil company inside. NACLA report on the Americas, Vol. 39 (4): 8 – 13.

The Economist. (2005). Oil, missions and a chat show. The Economist, Vol. 375 (8426): 23 – 25.