Dit artikel is gepubliceerd op 2008-01-08 17:36:18 door Timothy Vandewalle

In bijgevoegd filmpje (Discussion on globalization) beschrijft Noam Chomsky wat we eigenlijk juist onder globalisatie kunnen en dienen te verstaan. (http://www.youtube.com/watch?v=AHJPSLgHemM)

Hij benadrukt dat er tegenwoodig (te) veel verschillende visies zijn op globalisatie. Dit maakt dat een simpel en éénduidig antwoord op de vraag of globalisatie nu goed of slecht is, onmogelijk. De vraag die we ons daarom moeten stellen is niet óf globalisatie goed/slecht is, maar eerder voor wie de globalisatie voordelig is; voor de mensen of voor de investeerder en bedrijven.

In zijn conceptuele analyse maakt Chomsky een onderscheid tussen “neutrale globalisatie” enerzijds en globalisatie die ingekleurd wordt door economisch belanghebbende actoren, zoals investeerders, internationale bedrijven...

In de neutrale zin van het woord komt globalisatie neer op het voortdurende proces van wereldwijde economische, politieke en culturele integratie. Chomsky stelt dat iedereen hier voorstander van is, en er ook gebruik van maakt. Zo wordt bijvoorbeeld transport steeds goedkoper, verbeteren de communicatiemiddelen (gsm, internet, fax...)

Het neutraal concept van globalisatie wordt, volgens Chomsky, ingekleurd en eigen gemaakt door economisch belanghebbende actoren. De grove fout die deze neoliberale stroming maakt is dat ze hun versie op globalisering op een dermate universele manier voorstellen. Dit maakt dat iedereen die hiermee niet akkoord gaat afgeschilderd wordt als anti-globalist die tegen maatschappelijke evolutie lijkt te zijn.

De verschillende visies op globalisatie zorgt voor een vaag en ongenuanceerd beeld van dit fenomeen. Om dit aan te tonen stelt Chomsky de vraag of globalisatie gedurende de jaren nu toegenomen is of juist niet.

Langs de ene kant, zo stelt hij, is de globalisatie verminderd. De internationale economische integratie, meer specifiek de convergentie tot de éénheidsmarkt, het vrije verkeer van mensen, ... is afgenomen. Indien men langs de andere kant het criterium van vrij verkeer van kapitaal bekijkt, moet men concluderen dat de globalisering drastisch is toegenomen. Chomsky vermeldt hier wel bij dat dit een van de hoofdfactoren is voor de slechtere internationale economische prestaties gedurende de laatste 25 jaar. Door het verval van het Bretton Woods-systeem waren landen niet meer in staat om de kapitaalstroom en munteenheid te controlen. Als je “kapitaal” als referentiepunt gebruikt is er duidelijk een toename van globalisering. Bekijkt men het echter vanuit het standpunt van “mensen” merkt men een afname.

Een ander voorbeeld voor het duale beeld op globalisering is de verhouding tussen Amerika en Mexico. De grens tussen deze twee landen werd gemilitariseerd in 1994, waardoor op een abrupte manier stop werd gezegd aan het vrije verkeer van mensen. Dit is wel een heel duidelijke beperking op de internationale integratie. Het is ook in dit jaar dat de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst (NAFTA) in werking trad. Dit internationaal verdrag verplicht de drie ondertekenende landen (USA, Canada en Mexico) om de importtarieven te verlagen of zelfs af te schaffen (ontstaan van een tolunie), restricties op buitenlandse bezittingen en investeringen op te heffen en het intellectueel eigendomsrecht van producten uit andere lidstaten te respecteren.

De bedoeling van dit verdrag was om de vrije handel en globalisering te stimuleren. Wederom hangt dit af met welke parameters je dit wil gaan meten. De vrijheid van verkeer is duidelijk afgenomen door het afsluiten van de grens tussen Mexico en USA. In Mexico, Canada en USA stuitte de NAFTA op veel tegenstand. In de Verenigde Staten was men bang dat veel bedrijven hun vestigingen naar Mexico zouden verplaatsen vanwege de lagere lonen. In Mexico vreesde men dat de Amerikaanse bedrijven de gehele Mexicaanse economie in handen zouden krijgen.

Vragen over de effecten van de globalisering zijn dus zeer moeilijk éénduidig te beantwoorden, omdat er teveel verschillende manieren zijn om de processen te beoordelen. Gaat men deze bekijken vanuit de “belangen van de mensen” of vanuit het “investeerdersbelang”.