Dit artikel is gepubliceerd op 2008-08-25 16:51:34 door Mil

Op 27 juni 2008 had ik het genoegen te mogen spreken op de proclamatie van het Lyceum in Gent.

Hierbij de tekst van die toespraak.

Mijnheer de algemeen directeur, heren en dames directeur, leden van de schoolraad en het oudercomité, beste ouders en niet in het minst jongens en meisjes van het Lyceum.

Vandaag draait alles om jullie. Vandaag studeren jullie af. We doen dat met een evenement dat wat ouderwets proclamatie noemt.

Het is voor jullie ongetwijfeld een spannend moment (ben ik door of niet door?), maar het is ook een plechtig moment en ik hoop voor jullie allemaal  vooral een feestelijk moment.

Bij die gelegenheid het woord voeren is niet gemakkelijk. Het gevaar is immers groot om melig te worden of te belerend.

Onvermijdelijk denk je bij zo een gelegenheid terug aan je eigen proclamatie. Dat kunnen jullie zich ongetwijfeld nu moeilijk voorstellen, maar toch is het zo.

Ik studeerde af in het secundair onderwijs in juni 1968. Precies 40 jaar geleden en midden in een tijd dat er een studentenrevolte door Frankrijk en Europa trok.

Ik droeg lang haar en spaarde al een hele tijd voor een baard die maar niet wou dichtgroeien. Ik had lak aan kledingsvoorschriften en droeg een groot peace teken om mijn nek. Kort ervoor, in de loop van de maand mei organiseerde ik met enkele vrienden van mijn klas de eerste scholierenbetoging die ze ooit in het provinciestadje van mijn jeugd hadden meegemaakt.

Er is vandaag veel te doen over de erfenis van mei 68 en over de weerslag op onze samenleving.

Ik wil niet de fout van de oud-strijder maken en deze beweging belangrijker maken dan ze is. Maar in die tijd werd er een duidelijke breuk gemaakt met de autoritaire organisatie van

onderwijs en werk. Sindsdien heeft het woord inspraak concrete inhoud gekregen. We geloofden toen ook dat we de wereld konden veranderen. We waren radicaal, maar niet brutaal.

Jullie zijn de kinderen en misschien al kleinkinderen van deze generatie.

Voor jullie is een democratische organisatie van de samenleving ongetwijfeld vanzelfsprekend, maar geven we die ook concreet inhoud?

Geloven jullie nog in de maakbaarheid van de samenleving ? Zijn jullie nog genoeg radicaal?

Deze school, de plek waar jullie de voorbije jaren heel veel tijd hebben doorgebracht, heeft jullie gevormd tot jonge kritische en vrije mensen die bereid zijn verantwoordelijkheid op te nemen voor zichzelf en de anderen.

Een school is eigenlijk een samenleving in pocketformaat.

Je leeft er samen met een heel divers palet aan mensen, leerlingen en leerkrachten, administratief en ondersteunend personeel, een directeur en ouders.

Waar mensen samen leven zijn er regels, gebruiken, een sfeer en is er een bepaalde samenlevingscultuur.

Ik kan getuigen dat jullie het voordeel hebben gehad om een school te verblijven die veel aandacht schenkt aan dat samen leven. Om te beginnen worden hier echt de schotten tussen ASO, TSO en BSO weggehaald. Er is bijzonder veel zorg. Er wordt positief gewerkt met diversiteit en verdraagzaamheid is hier een belangrijke waarde.

Toen ik op 30 mei in jullie school was voor een under cover bezoek was voor mij de meest positieve ervaring het bijwonen van de bespreking van de leerlingenbegeleiding.

Daar heb ik gemerkt dat jullie geen nummer zijn, maar dar er heel veel zorg gaat naar jullie persoonlijke probleempjes, de thuissituatie en niet in het minst naar het samen leven op school. Ik weet niet of jullie echt beseffen hoeveel zorg er aan jullie besteed wordt achter de schermen, maar als de leerlingenbegeleiding op onze secundaire scholen zo loopt als hier dan zijn we vreej goe bezig.

Het GO! heeft, in tegenstelling tot andere onderwijsnetten, de lessen uit mei 68 getrokken en werkt zeer democratisch, van onder tot boven. De onderste steen van deze werking is voor mij de leerlingenraad. Het is ontzettend belangrijk dat de leerlingen, waar het uiteindelijk om gaat, een eerlijke en echte kans krijgen om hun zeg te hebben in het schoolgebeuren.  Ik heb gemerkt dat dit schooljaar de leerlingenraad 15 keer is samen gekomen en dat er goed werd samen gewerkt.

Jullie hebben een goed uitgeruste school. Er is een goede samenwerking met de Middenschool. Er is een sterk en gemotiveerd team.

Jullie school heeft dus veel troeven om een goede school te zijn, maar of ze dat ook is hangt af van wat jullie er zelf van maken.

Wat het Lyceum jullie vandaag meegeeft is tegelijk veel en niet veel. Een diploma blijft immers een vodje papier als je er niets mee doet.

Ik wil het vergelijken met een back packer die op een avontuurlijke reis vertrekt.

Jullie krijgen vandaag een ticket en een rugzak mee.

Het ticket is jullie diploma. Het is een ticket, maar slechts een ticket. De voorlopige bestemming mag je zelf invullen. Gebruik je het om aan het werk te gaan? Gebruik je het als toegangsticket voor het hoger onderwijs? It’ up to you!

Op de rugzijde van je ticket staat in elk geval de boodschap dat het leren nooit meer stopt. Wie dacht dat hij of zij nu nooit meer moet studeren moet ik bij deze ontgoochelen.

Niet dat jullie niet mogen genieten van een lange vakantie en jullie studieboeken mogen weg keilen, maar waar je ook terecht komt, enkel levenslang leren waarborgt je op tijd en stond een nieuw ticket.

Naast je ticket krijgen jullie een rugzakje mee, gevuld met kennis, vaardigheden, houdingen, inzichten en waarden.

Aan jullie om de inhoud van de rugzak te gebruiken als jullie het nodig vinden.

Tot slot wil ik jullie alle succes toewensen op jullie avontuurlijke tocht door het leven met enkele wijsheden van een mei achtenzestiger.

Geniet van de vrijheid, maar neem ook verantwoordelijkheid voor jezelf en de anderen.

Heb geen angst van het onbekende. Stel je open voor diverse mensen en culturen en weet: ‘Niet de afkomst is belangrijk, wel de toekomst’

Wees radicaal, maar nooit brutaal. Durf kritisch te zijn, zeker als je jong bent, maar wees nooit brutaal. De dialoog van mens tot mens heeft al veel meer conflicten opgelost dan welke oorlog ook.

Ik wens jullie van harte een boeiende reis door jullie verder leven!